Có một điều tôi phải thừa nhận sau vài năm dùng AI để soạn bài: viết nội dung không còn là chỗ khó nữa.
Tôi mở một công cụ AI miễn phí, gõ vài dòng, trong ít giây nó trả về một đoạn mục tiêu bài học, một dàn ý, một bộ câu hỏi. Chất lượng đủ dùng, nhiều khi còn gợi ý được góc mà tôi chưa nghĩ tới. Nếu chỉ tính riêng phần chữ nghĩa, tôi đã được đỡ khá nhiều.
Nhưng buổi tối của tôi vẫn hết. Vì phần khó không nằm ở đó.
Nội dung không còn là chỗ khó
Cái mà ai cũng nói tới, tức khả năng sinh nội dung, giờ gần như là hàng phổ thông. Rất nhiều công cụ làm được, và làm miễn phí. Nếu điều tôi cần chỉ là một đoạn văn nghe xuôi, tôi không thiếu lựa chọn.
Vấn đề là một giáo án không phải một đoạn văn. Một đề kiểm tra không phải một danh sách câu hỏi. Slide không phải mấy gạch đầu dòng. Chúng là những sản phẩm có hình hài riêng, phải theo một bộ mẫu, và cuối cùng phải nằm trong một file đúng định dạng để nộp và để dạy.
Chặng cuối mới là chỗ ngốn thời gian
Chặng cuối là đoạn đường từ nội dung thô tới sản phẩm dùng được. Và đó mới là chỗ tôi mất thời gian thật sự.
Tôi lấy đoạn AI viết ra, dán vào Word, rồi bắt đầu công việc quen thuộc: dựng lại đúng khung của kế hoạch bài dạy, đánh số mục cho khớp, chỉnh lại mục tiêu cho bám chuẩn đầu ra, kẻ ma trận đề, cân lại mức độ nhận thức, canh phông chữ, sửa cách trình bày cho đúng mẫu của trường. Xong xuôi mới xuất ra được một file coi được.
Nghịch lý là công đoạn này chẳng cần nhiều sáng tạo, nhưng lại tốn công nhất và dễ sai nhất. Sửa một chỗ ở đề cương là bài giảng với slide lệch theo. Tới đợt rà soát hay kiểm định, ngồi soát cho khớp chuẩn gần như là làm lại.
Vì sao chặng cuối khó tự động hoá
Tôi nghĩ lý do là thế này: nội dung thì chung chung, còn chặng cuối thì rất riêng.
Mỗi loại sản phẩm bám một chuẩn khác nhau, mỗi trường lại có mẫu riêng. Một công cụ AI chung chung không biết kế hoạch bài dạy của Việt Nam gồm những phần nào, không biết ma trận đề cân theo mức độ ra sao, không biết slide cho một tiết cần nhịp thế nào. Nó viết đúng chữ nhưng sai cấu trúc. Mà chính cấu trúc, cái mẫu, cái chuẩn, mới là thứ tôi phải bỏ công.
Nói cách khác: chỗ AI phổ thông làm tốt thì tôi không cần trả tiền, còn chỗ tôi thật sự cần giúp thì nó lại làm hời hợt.
Tôi để công cụ lo chặng cuối, còn tôi chốt
Vì vậy tôi không đi tìm một AI viết hay hơn. Tôi đi tìm thứ lo được chặng cuối.
Một công cụ hữu ích với tôi phải bám đúng chuẩn, dựng đúng mẫu, và xuất ra file Word hay slide dùng được ngay, chứ không để tôi tự ghép định dạng bằng tay. Và nó phải để tôi rà rồi chốt trước khi ra sản phẩm, vì trách nhiệm chuyên môn vẫn là của tôi. AI soạn nháp, tôi là người quyết.
Đó cũng là cách tôi nhìn giá trị của một công cụ bây giờ. Không phải ở chỗ nó viết được gì, vì cái đó ai cũng có. Mà ở chỗ nó có đưa được công việc của tôi tới tận file cuối cùng, đúng chuẩn, để tôi dùng ngay hay không.
Nội dung đã rẻ rồi. Chặng cuối mới là chỗ đáng để làm cho tới.